کپسول آب و گاز چیست؟
آتش سوزی یکی از خطراتی است که همیشه و در همه جا در خانه، محیط کاری و… می تواند رخ دهد؛ بنابراین آمادگی برای چنین شرایطی تنها با داشتن تجهیزات ایمنی استاندارد امکان پذیر است. خاموش کننده های زیادی برای آتش وجود دارد که هرکدام برای نوعی آتش قابل استفاده است که در میان انواع خاموشکننده ها، کپسول آب و گاز یکی از قدیمی ترین، ساده ترین و در عین حال پرکاربردترین گزینه ها محسوب می شود.کپسول آب و گاز چیست؟ کپسول آب و گاز چه ویژگیهایی دارد؟ چه تفاوتی با سایر خاموشکنندهها دارد و در چه مواردی نباید از آن استفاده کرد؟
این کپسول بخصوص برای خاموش کردن آتش سوزی های ناشی از مواد جامد مانند کاغذ، چوب، پارچه و زباله های خشک مؤثر است که در ادامه به صورت کامل به بررسی صفر تا صد ویژگی ها و موارد کاربرد این کپسول می پردازیم.
کپسول آب و گاز چیست؟
کپسول آب و گاز یکی از انواع خاموش کننده های آتش است که با ترکیب آب به عنوان عامل اصلی اطفا و گاز فشرده (معمولاً نیتروژن یاCO2) به عنوان عامل فشار، آتش سوزی های ناشی از مواد جامد (کلاس A) را کنترل و خاموش می کند.
در این کپسول ها آب وظیفه خنک کردن و قطع واکنش زنجیره ای آتش را بر عهده دارد و گاز فشرده، نیروی لازم برای پاشش آب به سمت شعله ها را فراهم می کند.
اجزای تشکیل دهنده کپسول آب و گاز
برای اینکه بدانیم کپسول آب و گاز چگونه کار می کند، لازم است اجزای اصلی آن را بشناسیم. هر کپسول از بخش های مختلفی تشکیل شده که هماهنگی آن ها باعث عملکرد صحیح دستگاه می شود:
- بدنه سیلندر؛ بدنه اصلی معمولاً از فولاد مقاوم ساخته می شود تا در برابر فشار داخلی و ضربه های احتمالی مقاوم باشد. این بخش محل ذخیره آب خاموش کننده است و اغلب با رنگ قرمز استاندارد پوشیده می شود تا به راحتی قابل تشخیص باشد.
- شیر و اهرم؛ در قسمت بالای کپسول، شیر و اهرم قرار دارد. کاربر با فشار دادن اهرم می تواند جریان آب تحت فشار را آزاد و عملیات اطفا را شروع کند. طراحی این بخش طوری است که حتی افراد عادی هم بتوانند بدون آموزش تخصصی، به سادگی از کپسول استفاده کنند.
- ضامن و پلمپ ایمنی؛ یک قطعه کوچک اما حیاتی است که مانع از فعال شدن ناخواسته خاموش کننده می شود. قبل از استفاده باید ضامن را بکشید تا اهرم آزاد شود. وجود پلمپ روی ضامن نشان می دهد که کپسول تاکنون استفاده نشده است.
- فشارسنج (گیج فشار)؛ یک نشانگر کوچک روی بدنه، که میزان فشار داخلی کپسول را نمایش می دهد. عقربه فشارسنج باید در محدوده سبز باشد؛ در غیر این صورت، کپسول نیاز به شارژ یا سرویس دارد. این قطعه تضمین می کند که دستگاه همیشه در شرایط آماده بهکار قرار دارد.
- کارتریج گاز؛ در این نوع خاموش کننده ها معمولاً یک محفظه کوچک (کارتریج) حاوی گاز co2 یا نیتروژن تعبیه شده است. هنگام فعال سازی، این گاز آزاد می شود و فشار لازم برای پرتاب آب به سمت شعله ها را فراهم می کند. همین ویژگی است که باعث می شود آب با شدت و سرعت مناسب از نازل خارج شود.
- لایه ضدزنگ و محلول ضدیخ؛ از آنجا که داخل سیلندر دائماً با آب در تماس است، برای جلوگیری از خوردگی، جداره داخلی با پوشش ضدزنگ یا لایه پلاستیکی پوشیده می شود. همچنین در برخی مدل ها مقدار مشخصی محلول ضدیخ به آب اضافه می شود تا در شرایط آب و هوایی سرد، از یخ زدگی و اختلال عملکرد دستگاه جلوگیری کند.
به طور خلاصه، هر یک از این اجزا نقشی کلیدی در کارکرد صحیح کپسول ایفا می کنند. به همین دلیل، بررسی دوره ای و سرویس منظم آن ها اهمیت زیادی دارد؛ چراکه خرابی هر بخش می تواند کارایی دستگاه را به طور جدی کاهش دهد.
نحوه عملکرد کپسول آب و گاز
کار با کپسول آب و گاز بسیار ساده است و به همین دلیل حتی افرادی که حتی تجربه استفاده از آن را ندارند هم می توانند در مواقع ضروری از آن استفاده کنند. مراحل استفاده به شرح زیر است:
- ابتدا باید ضامن یا پین ایمنی که روی دسته قرار دارد را بیرون بکشید.
- شلنگ یا لوله خروجی کپسول را محکم در دست گرفته و به سمت قسمت پایینی شعله ها (محل سوخت اصلی) نشانه گیری کنید. این نکته بسیار مهم است، زیرا هدف گرفتن وسط یا بالای شعله تاثیر چندانی در خاموش کردن آتش ندارد.
- با فشار دادن اهرم بالای کپسول، کارتریج گاز CO₂ یا نیتروژن فعال شده و فشار لازم برای پرتاب آب ایجاد می شود. در این لحظه آب با شدت از نازل خارج می شود.
- جریان آب را با فشار زیاد با آتش برخورد کرده و بلافاصله شروع به خنککردن سوخت میکند. این فرآیند باعث می شود دمای سطح سوخت کم شود و شعله ها خاموش شوند.
کپسول آب و گاز برای چه نوع آتشسوزی مناسب است؟
این خاموش کننده برای کلاس A آتش سوزی ها طراحی شده است؛ یعنی سوخت های جامد قابل اشتعال مانند:
- چوب
- کاغذ
- پارچه
- پلاستیکهای معمولی
- زبالههای خشک
هرگز از این کپسول برای آتشسوزی های برقی استفاده نکنید، زیرا آب رسانا است و خطر برقگرفتگی وجود دارد. همچنین برای مایعات اشتعال زا، کلاس B و گازها کلاس C نیز کارایی ندارد.
مزایای کپسول آب و گاز
کپسول های آب و گاز با وجود اینکه ساختار ساده ای دارد، اما یکی از پرکاربردترین خاموش کننده ها در جهان محسوب می شوند. دلایل کاربرد و این کپسول ها را می توان به مزایای زیر اشاره کرد:
- قیمت اقتصادی و مقرون به صرفه: این مدل در مقایسه با سایر خاموش کننده ها، هزینه پایینی جهت خرید و شارژ دارد. همین موضوع باعث شده انتخاب بسیاری از سازمان ها، مدارس و منازل باشد.
- استفاده آسان برای همه: طراحی ساده این کپسول سبب شده حتی کسانی که هیچگونه آموزش تخصصی ندیده اند نیز بتوانند در شرایط اضطراری به راحتی از آن استفاده کنند.
- دوستدار محیط زیست: عامل اصلی خاموش کردن آتش در این کپسول، آب است؛ ماده ای طبیعی که هیچ اثر شیمیایی مضر یا آلاینده برای محیط زیست ندارد.
- عدم ایجاد کثیفی یا لکه پس از استفاده: برخلاف کپسولهای پودری یا فومی که پس از تخلیه محیط را پر از ذرات می کنند، کپسول آب و گاز تنها سطح را کمی مرطوب کرده و آلودگی اضافه ای به جا نمی گذارد.
- کارایی بالا در مکان های پر رفت و آمد: این خاموش کننده بخصوص برای فضاهای آموزشی، فرهنگی، فروشگاه ها و حتی منازل بسیار مناسب است.
معایب کپسول آب و گاز
هرچند کپسول های آب و گاز بسیار پرکاربرد و اقتصادی هستند، اما مانند هر یک از تجهیزات ایمنی دیگری محدودیت هایی هم دارند که باید پیش از خرید به آن ها توجه کنید:
- کاربرد محدود به کلاس A : این کپسول ها فقط برای خاموش کردن آتش مواد جامدی مثل چوب، کاغذ، پارچه و زباله های خشک مناسب هستند و در سایر کلاس های آتش کارایی ندارند.
- خطر برق گرفتگی: از آنجا که آب رسانا است، استفاده از این خاموش کننده برای آتش سوزی های ناشی از وسایل یا سیم کشی برقی بسیار خطرناک است و احتمال برق گرفتگی وجود دارد.
- بی اثر بودن روی مایعات و گازهای قابل اشتعال: در برابر آتش سوزی های حاصل از بنزین، نفت، گاز و سایر مایعات قابل اشتعال، کپسول آب و گاز کارایی لازم را ندارد.
- احتمال یخ زدگی در دمای پایین: اگر در مناطق سردسیر استفاده شود، آب داخل کپسول ممکن است یخ بزند؛ به همین دلیل معمولاً به آن محلول ضدیخ اضافه می کنند.
- حمل و نقل دشوار در برخی ظرفیت ها: مدل های بزرگتر این کپسول ها نسبت به خاموش کننده های سبک تر مثلCO2 کمی سنگین تر است و جا به جایی آن ها سخت است.
نکات مهم نگهداری و شارژ کپسول آب و گاز
برای اینکه کپسول آب و گاز در زمان حادثه عملکرد مطمئنی داشته باشد، رعایت نکات زیر ضروری است:
- کنترل فشارسنج به صورت ماهانه باید انجام شود. عقربه باید در محدوده سبز باشد.
- سرویس و شارژ سالانه حتماً توسط مراکز معتبر و متخصص انجام شود.
- از نگهداری کپسول در دمای بسیار پایین (خطر یخزدگی) یا حرارت شدید خودداری کنید.
- هرگونه زنگ زدگی، ضربه یا آسیب به سیلندر را باید جدی بگیرید و در صورت لزوم کپسول تعویض شود.
اگر محیط شما شامل مواد جامد قابل اشتعال مانند کاغذ، چوب یا پارچه است (مانند منازل، مدارس، کتابخانه و دفاتر اداری)، کپسول آب و گاز بهترین و اقتصادی ترین انتخاب برای اطفای حریق است.
سوالات متداول
1.آیا کپسول آب و گاز برای آتشسوزی های برقی مناسب است؟
خیر، به دلیل رسانا بودن آب، استفاده از آن برای آتشسوزی های برقی خطرناک است.
2.هر چند وقت یکبار باید کپسول آتش نشانی را شارژ کنیم؟
به طور معمول هر ۱۲ ماه یکبار باید شارژ شود. البته پس از هر بار استفاده نیز باید مجدد شارژ شود.
3.آیا امکان یخ زدگی کپسول آتش نشانی وجود دارد؟
بله، در مناطق سردسیر بهتر است کپسول در محیط سرپوشیده نگهداری شود یا از محلول های ضدیخ استفاده کنید.
کلام آخر
کپسول آب و گاز چیست؟ کپسول آب و گاز یکی از ساده ترین و مطمئن ترین ابزارهای اطفای حریق برای آتش سوزی های کلاس A است. این کپسول علاوه بر قیمت مناسب، کاربری ساده و اثرگذاری بالا، گزینه ای عالی برای خانه ها، مدارس و محیط های اداری می باشد.
با این حال، محدودیت هایی همچون عدم کارایی در آتشسوزی های برقی و مایعات وجود دارد که باید در انتخاب آن در نظر گرفته شود. برای اینکه همیشه کپسول شما آماده بهکار باشد، شارژ و سرویس آن را به مراکز معتبر بسپارید. شرکت HSE فارس تهران به عنوان یکی از مراکز معتبر فروش و شارژ کپسول آتش نشانی در تهران و حومه، آماده ارائه مشاوره، فروش انواع کپسول و خدمات شارژ استاندارد به مشتریان عزیز است.
دیدگاهتان را بنویسید
می خواهید در گفت و گو شرکت کنید؟خیالتان راحت باشد :)