حریق یا آتش، به دلیل واکنش زنجیرهای رویدادهای شیمیایی و فیزیکی در حضور سه شرط ضروری، یعنی حضور سوخت، اکسیژن و گرما، رخ میدهد. انواع آتشها یا حریقها بر اساس نوع سوخت و مادهای که در حریق درگیر است، به چند دستهی کلی تقسیم میشوند:
کلاس های حریق
در زیر دسته بندی انواع حریق بر اساس استاندارد nfpa شرح داده شده است:
حریقهای کلاس A
در این نوع حریق، سوخت اصلی آن جامد است. برخی مثالهایی از حریقهای کلاس A عبارتند از حریقهای چوب، کاغذ، پارچه، گیاهان و سایر مواد جامد.
حریقهای کلاس B
در این نوع حریق، سوخت اصلی آن مایع است. برخی مثالهایی از حریقهای کلاس B عبارتند از حریقهای بنزین، روغن، مواد شیمیایی، گاز و سایر مواد مایع.
حریقهای کلاس C
در این نوع حریق، سوخت اصلی آن گاز است. برخی مثالهایی از حریقهای کلاس C عبارتند از حریقهای گازهای شهری، گازهای پتروشیمی، گازهای طبیعی و سایر گازها.
حریقهای کلاس D
در این نوع حریق، سوخت اصلی آن فلز میباشد. برخی مثالهایی از حریقهای کلاس D عبارتند از حریقهای فلزات سبک مانند منیزیم و سایر فلزات.
حریقهای کلاس K
در این نوع حریق، سوخت اصلی آن چربی و روغن است. برخی مثالهایی از حریقهای کلاس K عبارتند از حریقهای در آشپزخانهها و رستورانها.
برای آتشسوزیهای خانگی مثل کاغذ، چوب و وسایل آشپزخانه، استفاده از کپسول آتشنشانی مناسب منزل بهترین انتخاب است.
نوع سوخت و موادی که در حریق درگیر هستند، تعیین کنندهی نوع کلاس حریق میباشد. برای هر نوع حریق، نوعی از ماده اطفا حریق که برای خاموش کردن آتش مناسب است، وجود دارد. بهتر است که برای هر نوع حریق، از مادهی اطفا حریق مناسب استفاده شود تا حریق با کمترین خسارت ممکن خاموش شود.
انواع آتش سوزی
علاوه بر دستهبندی حریقها بر اساس نوع سوخت، میتوان حریقها را بر اساس شرایط دیگری نیز دستهبندی کرد:
| نوع آتشسوزی | توضیح |
|---|---|
| حریقهای الکتریکی | نقص یا خرابی تجهیزات و دستگاههای الکتریکی |
| حریقهای خودرو | در خودروها ناشی از نقص سیستم الکتریکی، داغ شدن موتور و غیره… |
| حریقهای کارخانهای | در کارخانهها و صنایع به دلیل نقص تجهیزات، ذخیرهسازی مواد خطرناک یا فضای ناهموار |
| حریقهای جنگلی | در جنگلها و مناطق گیاهی به دلیل عوامل طبیعی مانند خشکی، باد یا شعلههای آتشبازی |
| حریقهای خانگی | در منازل به دلیل سرپیچهای برق، شعلههای آتشبازی و دستگاههای حرارتی |
حریقهای الکتریکی
حریقهایی که به دلیل نقص و خرابی در تجهیزات و دستگاههای الکتریکی رخ میدهند.
حریقهای خودرو
حریقهایی که در خودروها رخ میدهد و ممکن است به دلیل نقص در سیستم الکتریکی، تماس بین قطعات سرد و گرم، گرمای بیش از حد در موتور و غیره باشد.
حریقهای کارخانهای
حریقهایی که در کارخانهها و صنایع رخ میدهند و ممکن است به دلیل نقص در تجهیزات، ذخیرهسازی اشیاء خطرناک، فضای بسته و ناهموار و غیره باشد.
حریقهای جنگلی
حریقهایی که در جنگلها و مناطق گیاهی رخ میدهند و ممکن است به دلیل عوامل طبیعی مانند خشکی، باد، شعلههای آتشبازی و غیره باشد.
حریقهای خانگی
حریقهایی که در منازل رخ میدهند و ممکن است به دلیل عواملی مانند سربههای الکتریکی، شعلههای آتشبازی، دستگاههای حرارتی و غیره باشد.
در هر یک از این نوع حریقها، علل و عوامل متفاوتی برای رخ دادن حریق وجود دارد. برای کاهش خطرات حریق در هر یک از این موارد، باید از اقدامات ایمنی، آموزش و آگاهی لازم برخوردار بود و از مواد اطفا حریق مناسب برای هر نوع حریق استفاده کرد.
طبقه بندی حریق بر اساس استاندارد ایران و اروپا
در این دسته بندی حریق به کلاس های A,B,C,D و E تقسیم می شوند. که در ایران و اروپا این دسته بندی یکی می باشد، که در زیر به اختصار توضیح داده ایم:
کلاس A
مواد خشک یا جامدات مثل چوب و کاغذ و پارچه و لاستیک و پلاستیک و فرش و توتون و تنباکو و الیاف و نفتالین
کلاس B
مایعات قابل اشتعال مثال بنزین و گازوئیل و تینر و گریس و الکل و اتر و استن و گیلیسیرین
کلاس C
گاز های قابل اشتعال مثل متان و اتان و بوتان و پروپان و استیلن و اکسیژن و هیدروژن
کلاس D
فلزات قابل اشتعال مثل لیتیم و پتاسیم و منیزیم و تیتانیوم و زیرکانیوم
کلاس E
برق و الکتریسیته مثل لوازم برقی و الکترونیکی و کابل ها و سیم برق
کلاسF
روغن های خوراکی مثل روغن های جامد و مایع مورد استفاده در آشپرخانه ها
بهترین روش در اطفای حریق دسته e و c
در کلاس حریق e بهترین روش استفاده از کپسول دی اکسید کربن و یا همان co2 می باشد به خاطر اینکه این گاز الکتریسیته را از خود عبور نمی دهد که برای فرد خطری ایجاد نماید. در گروه c که گاز های قابل اشتعال هستند بهترین روش قطع جریان سوخت و جداسازی منبع می باشد.
بهترین وسیله اطفا حریق فلزات قابل اشتعال
بهترین راه برای اطفا حریق فلزات قابل اشتعال قطع اکسیژن از آن می باشد و بهترین کپسولی که برای این کار میتوانید استفاده نمایید کپسول پودر و گاز گروه D می باشد.
مثلث اطفا حریق
در آتش سوزی ها سه عامل اصلی وجود دارد که باعث وقوع آتش می شود که این سه عامل بنام مثلث اطفا حریق یا مثلث آتش معروف است. در این مثلث عوامل گرما و اکسیژن و ماده سوختنی وجود دارند که اگر یکی از آنها را حذف کرد هیچ حریقی به وجود نمی آید.
روش های اطفاء حریق آتش
آتش همیشه به سه عامل نیاز دارد، اکسیژن، حرارت و مادهی سوختنی که این سه ضلع با هم مثلث آتش را تشکیل میدهند. پس برای خاموش کردن آتش باید حداقل یکی از این سه عامل را از بین ببریم. به طور کلی سه روش اصلی برای اطفای حریق وجود دارد:
۱. سرد کردن (کاهش حرارت)
یکی از ساده ترین راهها برای خاموش کردن آتش، پایین آوردن دما است. مثلاً وقتی روی شعله چوب یا کاغذ آب می ریزیم، حرارت از بین میرود و آتش خاموش میشود. این روش بیشتر برای آتش سوزی های کلاس A (مواد جامد مثل کاغذ و چوب) کاربرد دارد.
۲. خفه کردن (قطع اکسیژن)
بعضی آتشها فقط با سرد کردن خاموش نمیشوند. در این موارد باید اکسیژن را از شعلهها بگیریم. کپسولهای CO2 یا فوم بهترین انتخاباند. کربن دی اکسید سنگینتر از هوا است و وقتی تخلیه میشود روی آتش مینشیند، اطراف شعله را میپوشاند و اکسیژن را قطع میکند.
۳. قطع واکنش زنجیرهای (حذف سوخت)
در این روش منبع سوخت را از آتش جدا میکنیم. مثلاً در آتش سوزی های ناشی از گاز (کلاس C)، اگر جریان گاز را قطع کنیم، آتش به سرعت خاموش میشود.
سوالات متداول
چگونه میتوان آتش را خاموش کرد؟
برای خاموش کردن آتش، یکی از سه روش زیر استفاده میشود:
- سرد کردن: با کاهش حرارت، آتش خاموش میشود.
- خفه کردن: با قطع اکسیژن، آتش خاموش میشود.
- قطع سوخت: با جلوگیری از رسیدن سوخت به آتش، آن را مهار میکنیم.
کپسول آتش نشانی چه نقشی دارد؟
کپسول آتشنشانی با آزاد کردن ماده خاموش کننده، یکی از روشهای اصلی را برای خاموش کردن آتش استفاده می کند.
آیا میتوان از یک کپسول برای همه نوع آتش استفاده کرد؟
خیر، هر نوع آتش نیاز به کپسول مخصوص به خود دارد و نمی توان یک کپسول را برای هر نوع آتش استفاده کنید.
کلام آخر
آگاهی از انواع آتش و روشهای کنترل آن، به ویژه در مواقع اضطراری، میتواند جان و مال شما را نجات دهد. همواره کپسول آتشنشانی مناسب با محیط خود را تهیه کرده و از عملکرد صحیح آن مطمئن شوید. در صورت نیاز به مشاوره یا خدمات شارژ کپسول، میتوانید با کارشناسان HSE فارس تماس بگیرید.
دریافت خدمات و شارژ کپسول اتش نشانی در مجموعه HSE فارس این تضمین را به شما می دهد که:
✅ حمل و نقل رایگان کپسول از محل شما
✅ استفاده از پودرهای استاندارد و تایید شده (هدف و سپیکو)
✅ بیمه مسئولیت رایگان یک ساله برای هر کپسول
✅ آموزش رایگان استفاده از کپسول برای ساکنین یا پرسنل
✅ تولید ویدیو اختصاصی از فرآیند شارژ برای شفافیت کامل
✅ نصب برچسب تاریخ شارژ، کارت دستورالعمل و کلاس حریق
✅ تست نشتی، آب بندی اصولی و پلمپ استاندارد
🎁 هدیه ویژه: شارژ رایگان کپسول خودرو پرسنل شما (کپسول یک کیلویی جزو خدمات رایگان نیست)
دیدگاهتان را بنویسید
می خواهید در گفت و گو شرکت کنید؟خیالتان راحت باشد 🙂